Άγνωστες λέξεις για τους περισσότερους Έλληνες στο επιχειρείν: Διαδικασίες, ασφάλεια αστικής ευθύνης και διαχείριση ρίσκου

Σε έναν κόσμο όπου καθημερινά συμβαίνουν «εκπλήξεις», η πλειοψηφία θεωρεί «περιττό έξοδο» το να προστατευθεί από «τις στραβές»…

1. Το καφέ που «εξερράγη»

Πριν μερικά χρόνια σε συνοικία κοντά στο κέντρο της Αθήνας υπήρχε ένα γωνιακό sports café. Είχα πάει 3 – 4 φορές, μετά από πρόσκληση καλού μου φίλου. 

• Κάποια στιγμή έμαθα ότι «έγινε έκρηξη και κάηκε, επειδή μία υπάλληλος άφησε ανοικτό το γκάζι κλπ» (και ευτυχώς δεν υπήρξε τραυματισμός ή απώλεια ζωής). 
• «Ήταν ασφαλισμένη για κάτι τέτοιο η επιχείρηση;» ρώτησα… 
• «Μαλλον όχι» ήταν η απάντηση.

Ο ιδιοκτήτης της επιχείρησης είναι πλέον υπάλληλος σε μία άλλη, έχοντας μπροστά του χρέη και δικαστήρια…

2. Ο τουρίστας που στραμπούληξε το πόδι του

Μία από τις δουλειές μας είναι η ίδρυση εταιρειών στη Ρουμανία. Για αυτό το αντικείμενο δουλειάς έχω μιλήσει κυριολεκτικά με χιλιάδες ανθρώπους, όπου στο 95% των περιπτώσεων εξηγώ στους ενδιαφερόμενους πως δεν έχει νόημα να ιδρύσουν εταιρεία στο εξωτερικό, από τη στιγμή που η δουλειά που θα κάνουν θα γίνει στην Ελλάδα. «Οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα, φορολογείται στην Ελλάδα» τους λέω και οι περισσότεροι θυμώνουν, μιας και «άλλοι, που κάνουν εταιρείες σε άλλες χώρες μου είπαν ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Μάλλον δεν το έχεις ψάξει καλά».

Σε ένα από τα… άπειρα ραντεβού που έχω κάνει για το θέμα, απέναντί μου είχα έναν σοβαρό κύριο που ήθελε να ξεκινήσει μία νέα δραστηριότητα: Διοργάνωση εκδρομών / ξεναγήσεων για τουρίστες, με πεζοπορία. Αφού του εξήγησα πως αφού η δουλειά θα γίνει στην Ελλάδα, στην Ελλάδα και θα φορολογηθεί, στη συνέχεια τον ρώτησα από περιέργεια: 

• «Ασφάλεια αστικής ευθύνης έχετε, για την περίπτωση που κάποιος τουρίστας πάθει κάτι κατά την ξενάγηση; Στοχεύετε να έχετε μερικές χιλιάδες πελάτες κάθε χρόνο, στατιστικά δεν είναι απίθανο να συμβεί κάτι». 
• «Δεν τη χρειάζομαι, όποιος θέλει μπορεί να κάνει μόνος του ασφάλεια υγείας» μου απάντησε με αυτοπεποίθηση. 
• «Και αν πχ πάθει καρδιακή προσβολή ενώ ανεβαίνετε στα όρη, τα άγρια βουνά; Αν του συμβεί κάτι, ενώ είναι σε εξέλιξη η υπηρεσία που του προσφέρετε;»
• «Δεν είναι δικιά μου δουλειά».

Λίγο καιρό μετά με πήρε τηλέφωνο για να μου πει ότι «έχω κακό στόμα και εξαιτίας της κακής μου ενέργειας έμπλεξε. Ένας πελάτης από τις ΗΠΑ στραμπούληξε το πόδι του κατά τη διάρκεια της εκδρομής και τον τρέχει στα δικαστήρια, ζητώντας του λεφτά». 

3. Ο ιδιοκτήτης εστιατορίου που «έμπλεξε»…

Στα Βόρεια Προάστια της Αθήνας υπήρχε ένα εστιατόριο που μου πρότειναν να πάμε για φαγητό. Η κακή μυρωδιά σε αυτό και η γενικότερη αίσθηση εγκατάλειψης με έκαναν να προφασιστώ ότι δεν πεινάω και να αποφύγω να δοκιμάσω κάτι από εκεί, παρά τις εκκλήσεις της παρέας μου. Όταν φύγαμε, με ρώτησαν αν όντως δεν πεινούσα, ή αν ήμουν απλά ακατάδεκτος. «Αυτό το μέρος μου θύμησε μία αλυσίδα fast food που υπήρχε στο Βουκουρέστι όταν είχα πάει το 2004. Εκτός από το φαγητό της που ήταν απαράδεκτο, οι ντόπιοι έλεγαν ως αστείο πως «εδώ το αφεντικό βάζει τα ποντίκια να τρέξουν σε αγώνες και το πιο γρήγορο κερδίζει το τυρί που έληξε τον περασμένο μήνα». Εννοείται πως μου είπαν ότι είμαι ακατάδεκτος και ότι «στην Αθήνα δεν συμβαίνουν αυτά»

Λίγο καιρό αργότερα ένας από την παρέα μου είπε σε κουβέντα πως «το εστιατόριο που είχαμε πάει έκλεισε και ο ιδιοκτήτης του έμπλεξε άσχημα, επειδή 2 πελάτες δηλητηριάστηκαν αρκετά σοβαρά και του έκαναν αγωγή και μήνυση, ενώ μετά από καταγγελίες τους έγιναν σειρά ελέγχων που ανέδειξαν σοβαρές υγειονομικές παραβάσεις».

4. Ο «Batman» έπεσε

Κάθε φορά που περνάω μπροστά από σκαλωσιές και βλέπω πάνω σε αυτές ανθρώπους να κινούνται χωρίς κανένα σοβαρό μέτρο προστασίας, θυμάμαι τον φίλο μου στο Βουκουρέστι που ανακαίνισε το μαγαζί του στο κέντρο της πόλης. Έφερε έναν «μικρό» εργολάβο (αλλά με τεράστια κοιλιά) και «μαύρη» αμοιβή και έψαξε να κάνει την ανακαίνιση με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Όταν μου ζήτησε να τον επισκεφθώ στον χώρο και πέρασα από εκεί, μεταξύ άλλων τον ρώτησα για το αν έχει συμβόλαιο με τον εργολάβο, χαρτιά για τους υπαλλήλους και μέτρα προστασίας. Μου απάντησε γελώντας πως δεν ξέρω από δουλειές και πως αν έκανε όλα όσα του είχα επισημάνει, τότε το κόστος της ανακαίνισης θα εκτοξευόταν.

Το κατάστημα ήταν ψιλοτάβανο και θα φτιαχνόταν εκεί και πατάρι. Κάποια στιγμή κοιτώ ψηλά και βλέπω έναν τύπο ανεβασμένο πάνω σε ένα δοκάρι, να κάνει εργασίες χωρίς κανένα μέτρο ασφαλείας…

• «Αυτόν γιατί τον έχετε έτσι, χύμα;»
• «Ποιον λες; Τον Batman»; Δεν έχει ανάγκη αυτός, είναι «commando»

Τελικά ο «Batman» έπεσε, από βλακεία του: Μιλούσε στο κινητό, ενώ έτρωγε κάτι κια προσπάθησε να ξυθεί, όντας εκεί ψηλά. Κτύπησε άσχημα… έμεινε 9 μήνες στο νοσοκομείο… και ο φίλος μου μάλλον δεν κοιμήθηκε καθόλου τους πρώτους 2 μήνες, όταν υπήρχε ερώτημα για το αν θα επιζούσε ο άνθρωπος, ή αν θα πέθαινε…

Εννοείται πως ο «μαύρος» εργολάβος με την τεράστια κοιλιά είπε ότι «εγώ απλά βρήκα τα άτομα και τα πήγα στον Έλληνα, αυτός ήταν ο υπεύθυνος». Ο φίλος μου έδωσε στην οικογένεια του «Batman» πάνω από 100.000 Ευρώ για βοήθεια, ενώ αν ο άνθρωπος πέθαινε / κατέληγε να έχει μόνιμο πρόβλημα υγείας, θα έμπλεκε για πολλά χρόνια…

Μερικά χρόνια μετά, μέσα στην οικονομική κρίση, ο φίλος μου με πήρε τηλέφωνο…

• «Δεν θα το πιστέψεις, ρε Ηλία… νοίκιασα για τη δουλειά μου ένα άλλο μαγαζί, το φτιάχνω και αυτό. Μπήκα σήμερα πρώτη φορά και τι να δω… ο «Batman» ήταν εκεί, πάλι σκαρφαλωμένος ψηλά, πάλι χωρίς κανένα μέτρο προστασίας».
• «Και τι έκανες;» τον ρώτησα.
• «Έχω μάθει, ρε φίλε. Έδωσα εντολή να τον κατεβάσουν αμέσως. Κανένας δεν θα ανέβει σε ύψος, παρά μόνο αν εφαρμοστούν όλα τα προβλεπόμενα μέτρα ασφαλείας. Εννοείται πως έχω πλέον κανονικό συμβόλαιο με τον εργολάβο και ασφάλεια αστικής ευθύνης. Αλλά να σου πω… η ασφάλεια είναι το λιγότερο, σημασία έχει μην πάθει κάποιος άνθρωπος κακό. Τους κυνηγάω για τα μέτρα ασφαλείας!»

Η ζωή και το επιχειρείν είναι εντελώς απρόβλεπτα…

Αν διαβάζεις αυτές τις γραμμές και δεν είχες ποτέ δικιά σου δουλειά, πιθανόν η πρώτη σου σκέψη να είναι «από όσα δεν έγιναν, αυτά που γράφει δεν έγιναν ακόμη περισσότερο». Λογική η αντίδραση για κάποιον «άκαπνο». (Όμως, δυστυχώς, όλα τα παραπάνω έγιναν, καθώς και άπειρα άλλα περιστατικά, λιγότερο ή περισσότερο σοβαρά).

Τέτοιες καταστάσεις συνέβαιναν και στο παρελθόν φυσικά, πλέον όμως τα χρόνια άλλαξαν. Τη σημερινή εποχή όποιος άνθρωπος ασχολείται με το επιχειρείν, σε όποια κλίμακα και αν ασχολείται, είναι ανάγκη να λάβει υπόψη του μία σειρά από «διαφορετικούς» παράγοντες, που μπορεί να επηρεάσουν καταλυτικά τη δουλειά του.

Το «απρόβλεπτο» είναι σχεδόν «η καθημερινότητα» κάποιου που ασχολείται με το επιχειρείν, γενικά και ειδικά στην Ελλάδα!

Η ηθική μας υποχρέωση απέναντι στην κοινωνία…

Εμείς οι άνθρωποι που ασχολούμαστε με το επιχειρείν (κατά τη γνώμη μου) έχουμε την ηθική υποχρέωση να κινούμαστε πάντα με ορισμένες αρχές που υπερβαίνουν τη δουλειά μας αυτή καθ’ αυτή:

• Είναι σημαντικό να προσπαθούμε να φροντίζουμε / προστατεύουμε τους υπαλλήλους και τους συνεργάτες μας. Πχ σε μία μονάδα παραγωγής δεν μπορεί να υπάρχει κίνδυνος για την υγεία των εργαζομένων, «λόγω οικονομίας που θέλει να κάνει το αφεντικό».
• Για τους πελάτες μας ισχύουν τα παραπάνω, αλλά και η αποφυγή χρήσης κάθε προϊόντος / κάθε κατάστασης που μπορεί να τους δημιουργήσει προβλήματα.
• Το ίδιο ισχύει και με τους προμηθευτές μας, δεν θέλουμε κάποιος να μας προσφέρει υπηρεσία κλπ ρισκάροντας τη ζωή του.

Το υγιές επιχειρείν είναι ταυτόσημο με την προστασία της ζωής και της υγείας των ανθρώπων, με τον σεβασμό σε αυτούς και την αποφυγή κάθε πράξης που μπορεί να τους δημιουργήσει πρόβλημα.

…αλλά υπάρχει και η υποχρέωση αυτοπροστασίας ημών και της δουλειάς μας

Το πρόβλημα είναι ότι εκτός από τα θέματα όπου όντως εμείς οι άνθρωποι του επιχειρείν μπορεί να σφάλλουμε, υπάρχουν άλλες δύο περιπτώσεις, όπου δεν ευθυνόμαστε άμεσα εμείς:

• Ένα τυχαίο γεγονός (πχ η κοπέλα που ξέχασε το γκάζι κλπ και έγινε η έκρηξη)

• Πολλές / άπειρες περιπτώσεις όπου άνθρωποι απέναντί μας μπορεί να δράσουν κακόβουλα, με σκοπό να μας κάνουν κακό, εκμεταλλευόμενοι μία τυχαία κατάσταση. 

Για να προστατευθούμε από όλα αυτά οι δρόμοι μας είναι μόνο τρεις:

Α. Διαδικασίες, εκπαίδευση και μέτρα ασφαλείας

Το ξέρω πως συνήθως νιώθεις ότι δεν έχεις χρόνο για όλα αυτά και τα θεωρείς ενδεχομένως «πεταμένα λεφτά», όμως αν η κοπέλα είχε εκπαιδευθεί στο θέμα του γκαζιού κλπ, ίσως να μην το είχε αφήσει ανοικτό και ο άνθρωπος να είχε ακόμη την επιχείρησή του. Τα μέτρα ασφαλείας δεν είναι απλώς ένας τρόπος πρόληψης, αλλά συχνά λειτουργούν και ως μέτρο αντιμετώπισης μίας κακής κατάστασης που δεν προκάλεσες. Οι διαδικασίες σταδιακά μας επιτρέπουν να μειώσουμε δραστικά τον κίνδυνο του «ακούσιου λάθους», αποφεύγοντας πολλές κακοτοπιές.

Β. Ασφάλεια αστικής ευθύνης

Το θεωρώ αδιανόητο να έχει κάποιος επιχείρηση σήμερα και να μην έχει μελετήσει αν και που μπορεί να τον βοηθήσει μία ασφάλεια αστικής ευθύνης. Δεν είναι φυσικά «πανάκεια», ούτε και διασφαλίζει πως δεν θα έχει κάποιο πρόβλημα αν συμβεί το κακό, όμως βοηθάει σε πολλές περιπτώσεις, ειδικά αν την έχεις φτιάξει με ασφαλιστή που ξέρει από αυτά (και όχι με άνθρωπο που πχ απλά ασφαλίζει αμάξια με το χαμηλότερο ασφάλιστρο στην αγορά).

Η ασφάλεια αστικής ευθύνης είναι ένα από τα πρώτα στοιχεία που εξετάζουν όλοι οι σοβαροί άνθρωποι που θέλουν να στήσουν μία νέα δουλειά, μικρή ή μεγάλη.

Γ. Διαχείριση ρίσκου

Συνήθως οι περισσότεροι Έλληνες επιλέγουν το «ακτύπητο δίδυμο»:

• «Δεν κάνω τίποτε / δεν ξοδεύω ούτε Ευρώ»
• «Εύχομαι όλα να πάνε καλά και κάνω τον σταυρό μου»

Αυτή η «πατροπαράδοτη» αντιμετώπιση της πλειοψηφίας συνήθως οδηγεί σε… κακά ξεμπερδέματα. Το κοινό χαρακτηριστικό σχεδόν όλων όσων αδιαφορούν στην αρχή είναι πως όταν το κακό συμβεί απλώς λένε ότι δεν φταίνε και αναζητούν δικαιολογίες, που γίνονται όλο και πιο γελοίες, ανάλογα με το πόσο «έξυπνος» νόμιζε κάποιος ότι ήταν στην αρχή, όταν αδιαφορούσε για τον κίνδυνο.

Στην πράξη όμως πάρα πολλές δουλειές σήμερα εμπεριέχουν και την έννοια της διαχείρισης του ρίσκου, σε πολλά και διαφορετικά επίπεδα. Το ρίσκο δεν αφορά μόνο ένα λάθος δικό μας, αλλά και κάτι που θα κάνει λάθος ένας υπάλληλος ή ένας πελάτης.

Για αυτό και χρειάζονται οι διαδικασίες και η ασφάλεια αστικής ευθύνης: Έτσι ώστε να διαχειριστούμε καλύτερα το ρίσκο που πάντα υπάρχει όταν θέλεις να κτίσεις κάποια δουλειά. Δεν μπορεί ποτέ να εξαλειφθεί, μπορεί όμως να μειωθεί.

«Πεταμένα λεφτά / δεν θα με πληρώσουν / καλύτερα χωρίς χαρτιά»

Φυσικά και δεν είναι πάντα εύκολο να πειστεί ένας άνθρωπος να πληρώσει και να σοβαρευτεί, ειδικά όταν για κάποιο χρονικό διάστημα έχει αποφύγει τα προβλήματα, χωρίς να έχει πληρώσει τίποτε. 

Η πρώτη αντίδραση είναι πάντα η ίδια: «Πεταμένα λεφτά / άχρηστα χαρτιά» λένε οι «έξυπνοι». Αν συμβεί το κακό, τότε ψάχνουν απεγνωσμένα κάποιον να δεχθεί να κάνει τα χαρτιά με παλαιότερη ημερομηνία και να δεχθεί να τους ασφαλίσει αναδρομικά. 

Αν δεν τα καταφέρουν, τότε το πόρισμα έχει εξαχθεί: «Μου έτυχε στραβή».

Η δεύτερη απάντηση (και η μόνη με δόση αλήθειας) είναι επίσης αναμενόμενη: «Δεν θα με πληρώσουν, αν συμβεί κάτι κακό. Θα αναζητήσουν διαδικασίες και αν τηρήσαμε ως επιχείρηση όσα προβλέπονταν και θα ψάξουν να αποδείξουν ότι δεν τα τηρήσαμε, για να αιτιολογήσουν το γιατί δεν θα μας πληρώσουν». 

Εδώ υπάρχει μία δόση αλήθειας. Αν δεν ελέγξεις με προσοχή τι υπογράφεις και δεν συμβουλευτείς κάποιον που να ξέρει, τότε όντως μπορεί να το πάθεις αυτό. Για αυτό δες το σοβαρά και με προσοχή. 

Η τρίτη εναλλακτική είναι πάντα «κλασσική»: «Άρα με βάση όσα μου λες το καλύτερο είναι να δουλεύω χωρίς χαρτιά, για να μην υπάρχουν αποδείξεις». Η αλήθεια είναι ότι χωρίς χαρτιά αν σου συμβεί πχ το κακό με το στραμπούληγμα του ποδιού, μετά θα κινδυνέψεις και από την Εφορία και όλα τα υπόλοιπα = συνήθως όταν γίνει το κακό η έλλειψη χαρτιών μπορεί να σε τινάξει εντελώς στον αέρα.  Από την άλλη ο «επιφανειακός» που θα επιλέξει αυτή τη λύση πάντα θα σου φέρει ως παράδειγμα τον φίλο του «που τη σκαπουλάρησε χωρίς να κάνει κάτι» και όχι τον άλλο φίλο του «που καταστράφηκε επειδή δεν έκανε κάτι». 

Στην τελική όλα είναι θέμα επιλογών: Σοβαρή δουλειά χωρίς αστική ευθύνη και διαδικασίες δεν μπορεί να στηθεί. Από την άλλη φαίνεται πως αρκετός κόσμος έχει αποδεχθεί τη λογική του «φτωχοδιάβολου», που θα κάνει πάντα «μικρά κόλπα» και «όπου τον βγάλει». Ό,τι αρέσει στον καθένα.

Διαδικασίες, ασφάλεια αστικής ευθύνης, διαχείριση ρίσκου σε μία επιχείρηση

Όπως η ζώνη ασφαλείας στο αυτοκίνητο…

Λάθη στη ζωή κάνουμε όλοι οι άνθρωποι του επιχειρείν, πρώτος στη λίστα είναι ο υποφαινόμενος. Κανείς μας δεν έχει το αλάνθαστο και κανείς μας δεν μπορεί να είναι σίγουρος πως δεν θα κάνει νέα λάθη στο μέλλον. Επειδή αυτό θα συμβεί, όσο και αν προσπαθήσουμε για το αντίθετο, οι ερωτήσεις είναι συγκεκριμένες: 

• Θα προετοιμαστούμε για αυτά; 
• Θα προσπαθήσουμε να τα αποφύγουμε; 
• Θα δημιουργήσουμε ένα «δίκτυ ασφαλείας» για να έχουμε προστασία, αν τελικά γίνει το λάθος ή το τυχαίο γεγονός ή ο,τιδήποτε άλλο;

Στα σήριαλ και τις ταινίες βλέπουμε συνήθως ανθρώπους που «τα κατάφεραν χωρίς να σκεφθούν πολύ, ακολουθώντας το ένστικτό τους». Γνωρίζοντας άπειρους ανθρώπους που ξεχώρισαν στο επιχειρείν, είτε αποκτώντας τεράστια περιουσία, είτε κάποια εκατομμύρια, είτε απλώς οικονομική άνεση, θα σου πω ότι όλες και όλοι είχαν ένα κοινό στοιχείο: Μετά τα πρώτα βήματα, σοβαρεύτηκαν, οργανώθηκαν, έφτιαξαν διαδικασίες, ασφαλίστηκαν για θέματα αστικής ευθύνης και επένδυσαν σκέψη, χρόνο και χρήμα για να μειώσουν όσο μπορούν το ρίσκο στις δουλειές τους.

Είναι κοινή ανάγκη, είτε είσαι εφοπλιστής, είτε ηλεκτρολόγος και έχεις έναν βοηθό. Για να μειώσεις «τις στραβές» και να μπορέσεις να τα βγάλεις πέρα αν σου συμβούν…

Εσύ τι γνώμη έχεις;